سینمایی معلم

سینمایی معلم

The teacher

خلاصه داستان

درباره سینمایی معلم

«معلم» (The Teacher) نخستین فیلم بلند سینمایی فرح نابلسی، فیلمساز فلسطینی‌تبار بریتانیایی است که پیش از آن با فیلم کوتاه «هدیه» (The Present) نامزد اسکار و برنده بفتا شده بود. این فیلم محصول 2023 مشترک فلسطین، بریتانیا و قطر است و در جشنواره فیلم تورنتو نمایش داده شد است . «معلم» را می‌توان اثری دانست که تلاش می‌کند از دل یک درام شخصی، تصویری انسانی و چندلایه از زندگی زیر اشغال در کرانه باختری ارائه دهد؛ اثری که با وجود برخی ضعف‌های ساختاری، به‌واسطه بازی قدرتمند صالح بکری و تعهد آشکار کارگردان به واقعیتِ در حال وقوع، ارزش دیدن دارد.

داستان: معلمی میان وجدان و واقعیت

شخصیت محوری فیلم، باسم الصالح (با بازی صالح بکری)، معلم زبان انگلیسی در کرانه باختری است. او پسری نوجوان داشته که در پی شرکت در تظاهراتی بازداشت شده و در زندان جان باخته است؛ ضربه‌ای که زندگی خانوادگی‌اش را از هم پاشیده و او را با احساس گناه و فقدانی عمیق رها کرده است. باسم حالا با وسواس و دلسوزی از دانش‌آموزانش، به‌ویژه دو برادر به نام‌های یعقوب و آدم، مراقبت می‌کند و می‌کوشد آن‌ها را از مسیر خشونت دور نگه دارد. اما وقتی باغ زیتون خانواده آن‌ها به آتش کشیده می‌شود و یعقوب در درگیری با شهرک‌نشینان اسرائیلی کشته می‌شود، آدم به فکر انتقام می‌افتد. باسم که خود سابقه فعالیت سیاسی داشته و می‌داند انتقام چه بهایی دارد، تلاش می‌کند آدم را به مسیر قانون و دادگاه هدایت کند، اما دادگاه اسرائیل قاتل را تبرئه می‌کند.

در همین حال، فیلم خط داستانی دومی را نیز دنبال می‌کند: یک سرباز اسرائیلی-آمریکایی توسط گروهی از مقاومت فلسطینی ربوده شده و والدینش برای آزادی او به کرانه باختری آمده‌اند. باسم به‌طور ناخواسته درگیر این ماجرا می‌شود و سرباز برای مدتی در خانه او مخفی می‌شود. این خط داستانی به پرسشی اخلاقی دامن می‌زند که فیلم صریحاً مطرح می‌کند: چرا زندگی یک سرباز اسرائیلی باید با زندگی صدها زندانی فلسطینی معاوضه شود؟ 

بازی‌ها و اجرا: نقطه قوت اصلی

بیشتر نقدهای بین‌المللی بر این نکته اتفاق نظر دارند که صالح بکری ستون اصلی فیلم است. او باسم را نه به‌عنوان قهرمانی بی‌عیب، بلکه مردی خسته، سوگوار و در عین حال سرسخت در حفظ کرامت انسانی دانش‌آموزانش تصویر می‌کند. نگاه آرام و چهره درون‌گرای او به شخصیت عمقی می‌دهد که فیلمنامه به‌تنهایی قادر به ساختن آن نیست. محمد عبدالرحمن در نقش آدم نیز رابطه پدرانه و پرتنش خود با باسم را باورپذیر می‌سازد. ایموجن پوتس در نقش لیزا، مددکار اجتماعی بریتانیایی و علاقه‌مند عاطفی باسم، حضور کمرنگ‌تری دارد و منتقدان آن را یکی از نقاط ضعف فیلم دانسته‌اند.

سخن آخر

«معلم» فیلمی نیست که بخواهد تصویری سیاه‌وسفید از منازعه ارائه دهد. نابلسی حتی وکیل و فعال حقوق بشری اسرائیلی نیز در فیلم دارد که در برابر بی‌عدالتی می‌ایستد. اما تمرکز اصلی اثر بر انسانیتِ فلسطینی‌هایی است که روزگارشان با تخریب، بازداشت و فقدان گره خورده است. اگر به دنبال فیلمی با روایت منسجم و بی‌نقص هستید، «معلم» ممکن است شما را ناامید کند؛ اما اگر می‌خواهید صدایی انسانی از دل یکی از پیچیده‌ترین منازعات جهان بشنوید، این فیلم ارزش وقت گذاشتن دارد. پخش آن از تلویزیون ایران نیز فرصتی است برای دیدن اثری که در جشنواره‌های جهانی دیده شد و بحث‌های بسیاری برانگیخت.

عوامل و بازیگران

دیدگاه‌ها